Đặc sản vùng cao chiếm lĩnh thị trường nông sản ngày Tết

Thị trường nông sản phục vụ Tết Nguyên đán năm nay ghi nhận sức hút mạnh mẽ từ một loại hạt có vẻ ngoài đen sì nhưng ẩn chứa hương vị thơm ngon khó cưỡng. Đó chính là hạt bí mèo đen – sản phẩm thiên nhiên thuần túy, vốn được xem là niềm tự hào của đồng bào vùng cao Tây Bắc. Hiện nay, trên các nền tảng trực tuyến, hạt bí mèo đen đang trở thành mặt hàng tiêu biểu, được rao bán phổ biến với hai hình thức chính gồm hạt sống chưa rang và hạt rang sẵn. Theo ghi nhận, hạt bí mèo sống chưa qua chế biến có mức giá dao động khoảng 150.000 – 200.000 đồng/kg. Trong khi đó, hạt bí mèo đã được rang chín, sẵn sàng phục vụ người tiêu dùng, có giá lên tới 260.000 – 325.000 đồng/kg, tùy thuộc vào chất lượng cũng như nguồn gốc hàng hóa.

Theo thông tin từ các tiểu thương chuyên kinh doanh nông sản vùng cao, hạt bí mèo đen còn có tên gọi khác là hạt bí mèo và thực chất được thu hoạch từ quả bầu nhung. So với các dòng hạt bí trắng quen thuộc trên bàn trà ngày Tết của nhiều gia đình, hạt bí mèo đen sở hữu kích thước lớn hơn đáng kể, hình dáng chắc mẩy, đầy đặn. Khi thưởng thức, người dùng dễ dàng cảm nhận rõ vị bùi, độ béo và cảm giác ngậy hơn hẳn so với các loại hạt thông thường. Đặc biệt, điểm khác biệt quan trọng làm nên giá trị của sản phẩm chính là sắc đen tuyền hoàn toàn tự nhiên.

Các tiểu thương khẳng định, sản phẩm không sử dụng bất kỳ loại phẩm màu hay hóa chất tẩm nhuộm nào, phù hợp với xu hướng tiêu dùng thực phẩm sạch, an toàn hiện nay. Quy trình chế biến sau thu hoạch cũng được thực hiện khá công phu, khi hạt được phơi khô hoàn toàn dưới ánh nắng tự nhiên rồi mới đem rang thủ công bằng bếp củi. Chính cách làm truyền thống này đã giúp giữ trọn hương thơm mộc mạc, dân dã của núi rừng, trở thành yếu tố then chốt khiến loại hạt này ngày càng được ưa chuộng.

Chia sẻ về trải nghiệm sử dụng, chị Nguyễn Thị Thu (Kiến Hưng, Hà Nội) cho biết bản thân đặc biệt ấn tượng với vị bùi thơm khác biệt của hạt bí mèo đen so với hạt bí trắng thông thường. Vì vậy, Tết năm nào chị cũng đặt mua vài kg để gia đình nhâm nhi và đãi khách, bởi sản phẩm không chỉ ngon mà còn mang lại cảm giác lạ miệng cho người thưởng thức. Theo chị Thu, sức hút của hạt bí mèo đen không chỉ nằm ở hương vị mà còn ở giá trị dinh dưỡng, khi loại hạt này chứa nhiều hoạt chất giúp bổ sung năng lượng và hỗ trợ tăng cường trí nhớ.

Giải pháp phát triển kinh tế bền vững cho bà con vùng cao

Việc hạt bí mèo đen “lên đời” từ một loại cây mọc dại trở thành mặt hàng cao cấp trên thị trường đã mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế cho các tỉnh miền núi phía Bắc. Cây bí mèo đen có khả năng sinh trưởng dẻo dai, thích nghi với nhiều dạng địa hình từ đồng bằng đến vùng cao. Đặc biệt, cây phát triển mạnh tại những khu vực có khí hậu mát lạnh hoặc đất đai nghèo dinh dưỡng, cằn cỗi.

Quả bí mèo đen có hình dáng thuôn dài tương tự dưa chuột nhưng kích thước lớn hơn nhiều, trọng lượng mỗi quả có thể đạt tới 5 kg.  Với năng suất trung bình từ 20–50 quả mỗi vụ và thời gian thu hoạch ngắn, chỉ từ 3–4 tháng sau khi gieo trồng, loại cây này đang dần trở thành nguồn thu nhập chủ lực cho nhiều hộ dân tại các tỉnh như Hà Giang, Lào Cai và Tuyên Quang. Quá trình canh tác bí mèo đen tương đối đơn giản do cây ít tốn công chăm sóc và có khả năng chống chịu tốt trước điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Ngoài việc thu hoạch quả và hạt để bán, người dân còn tận dụng dây bí leo giàn làm hàng rào xanh hoặc tạo không gian mát mẻ cho khu vườn.

Để đảm bảo chất lượng sản phẩm cung ứng ra thị trường, các tiểu thương thường trực tiếp thu mua hạt sống từ bà con dân bản rồi tự tay chế biến. Bán hạt bí mèo đen trên chợ mạng, chị N.H.T (Hà Nội) cho biết: “Tôi thu mua hạt bí mèo sống trực tiếp từ bà con Hà Giang, sau đó mang về tự tay rang và bảo quản kỹ lưỡng để khi đến tay khách, hạt vẫn giữ trọn độ thơm, bùi và giòn tự nhiên. Có những thời điểm lượng khách đặt quá đông, hạt vừa rang xong đã hết, không kịp chuẩn bị thêm để bán”.

Theo chị N.H.T, quy trình rang và bảo quản hạt phải được thực hiện hết sức cẩn trọng nhằm đảm bảo sản phẩm khi đến tay người tiêu dùng vẫn giữ được độ giòn và hương thơm tự nhiên. Thực tế cho thấy, vào những đợt cao điểm dịp Tết, lượng khách đặt mua tăng mạnh khiến tình trạng “cháy hàng” thường xuyên xảy ra, nhiều mẻ hạt vừa rang xong đã được vận chuyển đi ngay, không kịp lưu kho.

Tuy nhiên, các tiểu thương cũng khuyến cáo người tiêu dùng cần thận trọng trước những mức giá rẻ bất thường trên thị trường mạng. Thông thường, đây là các loại hàng loại 2 hoặc loại 3, hạt nhỏ, lép, khi rang dễ bị cháy khét và mất đi vị béo ngậy đặc trưng. Việc lựa chọn nguồn hàng uy tín, có cam kết rõ ràng về xuất xứ vùng cao sẽ giúp người mua tránh được sản phẩm kém chất lượng. Với sự kết hợp hài hòa giữa giá trị sử dụng và lợi ích kinh tế, cây bí mèo đen hiện không chỉ là một sản phẩm thiên nhiên độc đáo của Tây Bắc mà còn là minh chứng cho việc khai thác hiệu quả tài nguyên bản địa.