Điểm sáng từ tư duy sản xuất bền vững

Theo Báo Hà Nội mới, không đi theo lối mòn của sản xuất manh mún, nhiều đơn vị kinh tế tập thể tại Hà Nội đã chủ động "thay máu" tư duy, hướng tới chế biến sâu và xây dựng thương hiệu bài bản. Điển hình cho làn sóng này là HTX Hà Nội Xanh (xã Liên Minh).

Được thành lập vào đầu năm 2024, thay vì canh tác rau màu truyền thống với biên độ lợi nhuận thấp, đơn vị này đã chuyển hướng sang dược liệu gắn liền với công nghệ chế biến. Bà Bá Thị Nguyệt Thu, Giám đốc HTX Hà Nội Xanh chia sẻ, đơn vị hiện đang vận hành Trang trại An Lạc farm rộng 5ha. Tại đây, các vùng trồng chuyên canh cúc trà cổ, hồng cổ Huế, hoa mộc, hương nhu... được quy hoạch bài bản bên cạnh các nông sản bản địa như bưởi, chuối, nho.

Điểm khác biệt tạo nên lợi thế cạnh tranh của HTX này là quy trình khép kín. Nông sản và dược liệu không bán thô mà được đưa vào chế biến ngay tại chỗ, tạo ra các dòng sản phẩm thực phẩm, mỹ phẩm giá trị cao, từng bước thâm nhập thị trường xuất khẩu. Đồng thời, việc liên kết chặt chẽ với các hộ dân và HTX lân cận giúp đảm bảo nguồn nguyên liệu đầu vào luôn được kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt, minh bạch nguồn gốc. Mô hình này không chỉ tối ưu hóa lợi nhuận mà còn giải quyết việc làm ổn định cho hơn 10 lao động địa phương.

Sự vươn lên của những mô hình như Hà Nội Xanh không phải là cá biệt. Theo bà Hoàng Thị Hòa, Trưởng phòng Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội), giai đoạn 2022 - 2025 chứng kiến sự bứt phá cả về lượng và chất của khối kinh tế tập thể.

Tính đến ngày 30/11/2025, toàn thành phố ghi nhận 1.611 HTX nông nghiệp, tăng trưởng 16,9% (tương ứng 233 đơn vị) so với cuối năm 2022. Khu vực này đang tạo việc làm thường xuyên cho gần 34.000 lao động, với doanh thu bình quân ước đạt 2,657 tỷ đồng/HTX/năm.

Đáng chú ý, tư duy làm kinh tế đã có sự chuyển biến rõ rệt. Hiện Hà Nội có 213 HTX ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số và phát triển theo hướng kinh tế tuần hoàn. Khoảng 40% số HTX đã thiết lập được liên kết sản xuất - tiêu thụ, giúp nâng cao giá trị gia tăng và giảm thiểu rủi ro thị trường. Hạ tầng cơ sở, từ máy móc thiết bị đến chuồng trại, cũng được đầu tư nâng cấp đáng kể.

Nhận diện "lực cản" và bài toán thương hiệu

Mặc dù bức tranh tổng thể có nhiều điểm sáng, song thẳng thắn nhìn nhận, tiềm năng của kinh tế tập thể Thủ đô vẫn chưa được khai phá hết do những "sức ì" nội tại.

Theo đánh giá từ Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, hạn chế lớn nhất vẫn nằm ở khâu chế biến và thương hiệu. Phần lớn sản phẩm vẫn dừng ở dạng thô hoặc sơ chế đơn giản, khiến giá trị gia tăng thấp. Câu chuyện xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu hàng hóa hay ứng dụng chuyển đổi số để truy xuất nguồn gốc vẫn còn là điểm yếu của nhiều đơn vị.

Bên cạnh đó, năng lực quản trị và nguồn lực đầu tư cũng là rào cản lớn. Nhiều HTX thiếu vốn, máy móc lạc hậu, đội ngũ cán bộ chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường hiện đại. Vai trò "bà đỡ" trong việc kết nối doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm cho thành viên ở một số nơi còn mờ nhạt.

Lời giải từ các chuyên gia

Để kinh tế tập thể thực sự bứt phá trong giai đoạn tới, các chuyên gia đã đưa ra nhiều giải pháp mang tính chiến lược.

Dưới góc độ khoa học quản trị, Tiến sĩ Phạm Quốc Trịnh (Liên minh HTX Việt Nam) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc củng cố bộ máy nhân sự. Ông cho rằng hướng đi sống còn là phải gắn hoạt động của HTX với các tiêu chuẩn chất lượng như OCOP, VietGAP và nông nghiệp hữu cơ.

Đồng quan điểm về việc nâng cao chất lượng nhân lực, ông Trịnh Anh Tuấn - Giám đốc Trung tâm Khoa học công nghệ và kinh tế số chỉ ra thực tế còn tới 38,2% cán bộ quản lý HTX chưa qua đào tạo. Ông đề xuất thành phố cần sớm tháo gỡ các "nút thắt" về đất đai, vốn vay song song với đào tạo nhân lực.

Trong khi đó, GS.TS Phạm Thị Mỹ Dung, Viện trưởng Viện Khoa học phát triển nông thôn đề xuất Hà Nội cần xây dựng cơ chế phân công trách nhiệm rõ ràng giữa các sở, ngành. Bà cũng gợi ý việc nhân rộng các mô hình điểm về chuỗi liên kết sinh thái gắn với du lịch trải nghiệm - một xu hướng đang rất thịnh hành.

Để hiện thực hóa mục tiêu đưa kinh tế tập thể trở thành "đầu kéo" trong tiến trình hiện đại hóa nông nghiệp, Hà Nội sẽ tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách đặc thù, tập trung vào việc hình thành các chuỗi giá trị bền vững, xứng tầm với tiềm năng của một nền nông nghiệp Thủ đô văn minh, hiện đại.