Hương vị núi rừng trong mâm cơm vùng cao
Theo Báo Cao Bằng, giữa không gian núi non trùng điệp, sau hành trình khám phá những bản làng vùng cao, một mâm cơm với các món ăn truyền thống mang đến cho du khách những trải nghiệm khác biệt. Từ những sản vật gần gũi với đời sống thường ngày, mâm cơm bản địa còn mở ra câu chuyện về phong tục, tập quán và nét văn hóa đặc trưng của đồng bào các dân tộc miền non nước. Ở Cao Bằng, mỗi vùng đất đều có những sản vật riêng, được hình thành từ điều kiện tự nhiên và kinh nghiệm lao động của người dân.
Từ ruộng nương, khe suối đến những cánh rừng, nguồn nguyên liệu phong phú đã góp phần tạo nên nét đặc trưng trong bữa ăn hằng ngày của đồng bào các dân tộc. Mâm cơm truyền thống thường không cầu kỳ trong cách trình bày nhưng chú trọng hương vị tự nhiên và sự hài hòa giữa các món ăn. Rau theo mùa, măng rừng, cá suối, thịt lợn bản cùng những loại gia vị địa phương được chế biến theo kinh nghiệm lưu truyền qua nhiều thế hệ. Từ khâu lựa chọn nguyên liệu đến phương pháp chế biến, mỗi món ăn đều thể hiện sự am hiểu thiên nhiên và khả năng tận dụng nguồn thực phẩm sẵn có của người dân.
Đặc biệt, văn hóa ẩm thực vùng cao gắn bó mật thiết với nhịp sống cộng đồng. Bữa cơm không chỉ là dịp để các thành viên trong gia đình quây quần sau ngày lao động mà còn là thời điểm đón tiếp khách quý, chia sẻ những câu chuyện thường nhật. Trong các dịp lễ, Tết và sự kiện quan trọng của bản làng, những món ăn truyền thống còn góp phần thể hiện phong tục, quan niệm và tình cảm của đồng bào. Cùng với sự phát triển của du lịch, tại các cơ sở lưu trú, ẩm thực địa phương ngày càng trở thành một phần quan trọng trong trải nghiệm của du khách.
Thay vì chỉ nghỉ qua đêm hoặc tham quan cảnh đẹp, nhiều người lựa chọn thưởng thức những món ăn do chính người dân chuẩn bị, đồng thời lắng nghe câu chuyện về nguyên liệu và cách chế biến để hiểu hơn về vùng đất mình đặt chân đến. Làng du lịch cộng đồng Hoài Khao, xã Thành Công là một trong những điểm lưu trú kết hợp trải nghiệm nghỉ dưỡng với khám phá đời sống văn hóa bản địa. Bên cạnh lợi thế về cảnh quan và không gian sinh hoạt của đồng bào Dao Tiền, những bữa ăn tại các homestay còn trở thành cơ hội để du khách tiếp cận gần hơn với văn hóa ẩm thực vùng cao.
Khám phá bản sắc văn hóa qua mâm cơm
Chị Bàn Thị Liên, chủ homestay Khánh Hưng, chia sẻ về hoạt động phục vụ du khách tại cơ sở lưu trú của mình. Chị cho biết: "Khi đến Làng du lịch cộng đồng Hoài Khao, ngoài cảnh đẹp và nghỉ ngơi, những món ăn địa phương cũng là điều khiến du khách tò mò, muốn tìm hiểu. Chúng tôi chú trọng lựa chọn nguyên liệu sẵn có ở địa phương, chế biến những món ăn mang hương vị truyền thống để du khách có cơ hội thưởng thức ẩm thực đặc trưng. Qua mỗi bữa cơm, chúng tôi muốn giới thiệu về sản vật, cách chế biến và nếp sinh hoạt của bà con, giúp du khách hiểu hơn về văn hóa nơi đây".
Theo chị Liên, việc đưa ẩm thực bản địa vào hoạt động du lịch không chỉ góp phần làm phong phú trải nghiệm mà còn tạo thêm cơ hội tiêu thụ nông sản, thực phẩm do người dân địa phương sản xuất. Đặc biệt, việc lựa chọn nguyên liệu theo mùa giúp các món ăn giữ được hương vị tự nhiên, đồng thời góp phần giới thiệu những sản vật đặc trưng của vùng đất.
Với nhiều du khách, ấn tượng về một chuyến đi không chỉ đến từ những danh thắng nổi tiếng mà còn được tạo nên bởi những điều bình dị như một món ăn lần đầu được thưởng thức, câu chuyện của người chế biến hay không khí quây quần bên mâm cơm trong ngôi nhà vùng cao. Chia sẻ cảm nhận sau chuyến đi thực tế của mình, chị Chị Dương Hải Trang, du khách đến từ Hà Nội bày tỏ: "Tôi rất thích những mâm cơm bản địa bởi mỗi món ăn đều mang hương vị riêng, gắn với sản vật và cách chế biến của người dân địa phương. Qua mâm cơm, tôi hiểu thêm về thói quen ăn uống, nếp sinh hoạt và cách đồng bào tận dụng những nguyên liệu sẵn có từ núi rừng, sông suối. Được thưởng thức món ăn cùng người dân và nghe kể về ý nghĩa của từng món ăn khiến tôi cảm nhận rõ hơn nét văn hóa đặc trưng của Cao Bằng".
Không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu sản vật địa phương, mâm cơm bản địa còn mở ra cơ hội để du khách tìm hiểu tập quán canh tác, cách bảo quản thực phẩm, kỹ thuật chế biến và kinh nghiệm thích ứng với điều kiện tự nhiên của đồng bào các dân tộc. Bên cạnh thưởng thức món ăn, du khách có thể tìm hiểu nguồn gốc nguyên liệu, quan sát quy trình chế biến hoặc trực tiếp tham gia hái măng rừng, bắt cá suối, chuẩn bị bữa ăn dưới sự hướng dẫn của người dân địa phương. Qua đó, sự kết hợp giữa ẩm thực và trải nghiệm thực tế không chỉ góp phần gia tăng sức hấp dẫn cho du lịch cộng đồng mà còn tạo điều kiện để những giá trị văn hóa bản địa được gìn giữ và lan tỏa.
