Sức ép từ không gian số và bài toán quản trị

Theo Báo Phú Thọ, quy mô thương mại điện tử Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng 25,5%. Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 đặt mục tiêu tăng doanh số bán lẻ thương mại điện tử lên 20-30% mỗi năm; 70% doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử và 60% doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động trên các nền tảng thương mại điện tử, cho thấy thị trường đang thay đổi rất nhanh. Với doanh nghiệp, câu hỏi không còn đơn giản là “có bán hàng online hay không”, mà là có biết biến không gian số thành một phần của hoạt động kinh doanh hay không.

Trước những biến động và yêu cầu mới của thị trường, anh Nguyễn Văn Quân, chủ cơ sở làm bánh Quân Lương tại thôn Gia, xã Tam Hồng chia sẻ: “Trước đây, muốn mở rộng thị trường, doanh nghiệp nhỏ thường phải dựa vào đại lý, cửa hàng hoặc tìm đối tác ở từng địa phương. Bây giờ, Internet giúp chúng tôi tiếp cận khách hàng nhanh hơn rất nhiều. Nhưng bán được hàng mới chỉ là bước đầu. Muốn khách quay lại, doanh nghiệp phải giữ được chất lượng, giao hàng đúng hẹn và xây dựng được niềm tin”.

Từ ngày 1/7/2026, Luật Thương mại điện tử và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP có hiệu lực, đặt ra yêu cầu mới đối với hoạt động thương mại điện tử. Cuộc chơi không còn dừng ở việc đưa sản phẩm lên mạng mà đòi hỏi doanh nghiệp quản lý chặt chẽ từ thông tin hàng hóa, chất lượng, dữ liệu, thanh toán đến thuế, nguồn gốc và logistics. Thực tế ấy cho thấy đưa sản phẩm lên sàn chưa đồng nghĩa với chuyển đổi số thành công, bởi điều quan trọng là doanh nghiệp phải đổi mới toàn diện phương thức vận hành, nâng cao chất lượng sản phẩm, tối ưu quản lý và đáp ứng tốt hơn nhu cầu khách hàng. Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đây vừa là sức ép, vừa là cơ hội khi nguồn lực hạn chế khiến họ khó đầu tư đồng bộ như những tập đoàn lớn nhưng công nghệ số lại giúp giảm đáng kể chi phí tiếp cận thị trường.

Để vận hành hiệu quả trong không gian số, bà Bùi Thị Mão - Giám đốc Công ty TNHH Chè Hoài Trung cho biết: “Khi bắt đầu bán hàng trên nền tảng số, chúng tôi mới nhận ra, có khách hàng là một chuyện, giữ được khách hàng lại là chuyện khác. Doanh nghiệp phải kiểm soát từ khâu sản xuất, đóng gói, tồn kho đến giao hàng. Những dữ liệu về đơn hàng, phản hồi của khách và sản phẩm bán chạy giúp chúng tôi điều chỉnh sản xuất sát nhu cầu hơn. Đó cũng là lúc chiếc điện thoại không đơn thuần là công cụ nhận đơn, mà trở thành một mắt xích trong cả hệ thống kinh doanh. Một doanh nghiệp có thể dùng dữ liệu để biết khách hàng đang cần gì hoặc đơn giản là để theo dõi đơn hàng, quảng bá sản phẩm và thanh toán trực tuyến... Những việc trước đây đòi hỏi cả một bộ phận bán hàng và hệ thống phân phối, nay có thể bắt đầu từ một chiếc điện thoại".

Năng lực nội tại và chìa khóa vươn ra thế giới

Phú Thọ có thế mạnh về nông sản, sản phẩm OCOP, chè, thực phẩm chế biến, sản phẩm làng nghề và nhiều sản vật gắn với văn hóa địa phương. Trong bối cảnh đó, thương mại điện tử đang mở ra một phương thức tiếp cận thị trường mới, giúp những sản phẩm này tiếp cận người tiêu dùng rộng rãi hơn. Chia sẻ về sự thay đổi này, ông Nguyễn Trung Dũng - Giám đốc Công ty TNHH Thực phẩm Trung Anh (phường Phúc Yên) cho biết: “Trước đây sản phẩm của chúng tôi chủ yếu bán cho khách quen và qua một số đại lý. Khi đưa sản phẩm lên mạng, khách hàng ở nhiều tỉnh, thành biết đến. Điều đó đòi hỏi doanh nghiệp chú trọng hơn từ bao bì, hình ảnh, cách giới thiệu đến chất lượng sản phẩm, bởi khách hàng chủ yếu quyết định mua qua những thông tin trên màn hình. Khi đó, chiếc điện thoại không chỉ là công cụ bán hàng, mà trở thành “cửa sổ” để người tiêu dùng ở nơi khác biết đến sản phẩm và câu chuyện của doanh nghiệp”.

Không dừng lại ở thị trường trong nước, nếu như ngày trước, một doanh nghiệp nhỏ muốn bán hàng ra nước ngoài thường phải tìm nhà nhập khẩu, tham gia hội chợ, tìm kiếm đối tác và xây dựng hệ thống phân phối thì nay, các nền tảng số đang tạo thêm một kênh để doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp người mua quốc tế. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, chiếc điện thoại chỉ có thể đưa doanh nghiệp đến trước cánh cửa chứ không thể tự mình bước qua, bởi muốn đi xa, sản phẩm phải đáp ứng tiêu chuẩn, bao bì phải phù hợp, thông tin phải minh bạch và khả năng giao hàng phải ổn định. Doanh nghiệp cũng phải hiểu thị trường, quy định của nước nhập khẩu và có năng lực xử lý những vấn đề phát sinh trong suốt quá trình giao thương toàn cầu.

Để định hướng cho các doanh nghiệp trên địa bàn, ông Bùi Hồng Đô - Giám đốc Trung tâm Xúc tiến đầu tư và Hỗ trợ doanh nghiệp tỉnh nhận định: “Thương mại điện tử tạo ra cơ hội tiếp cận thị trường rất lớn nhưng không làm thay doanh nghiệp trong việc nâng cao chất lượng. Muốn bán được hàng lâu dài, doanh nghiệp phải chuẩn hóa sản phẩm, xây dựng thương hiệu và chuyên nghiệp hóa quản trị. Công nghệ chỉ mở đường; năng lực nội tại mới quyết định doanh nghiệp đi được bao xa”.

Nhìn nhận sâu hơn về bản chất của quá trình này, chuyển đổi số không chỉ là mua thêm phần mềm hay tham gia các lớp tập huấn, mà quan trọng hơn là doanh nghiệp phải trả lời được công nghệ đang giúp mình giải quyết vấn đề gì, từ bán hàng tốt hơn, quản lý sản xuất chính xác hơn, giảm tồn kho, tiết kiệm chi phí, tìm khách hàng mới, giữ khách hàng cũ hay tạo thêm doanh thu.

Với mục tiêu đưa kinh tế số đóng góp trên 30% GRDP vào năm 2030, con đường tới mục tiêu ấy của Phú Thọ sẽ không chỉ được tạo nên bởi những dự án công nghệ lớn, mà còn từ hàng nghìn thay đổi nhỏ trong từng doanh nghiệp. Mỗi thay đổi có thể rất nhỏ nếu nhìn riêng lẻ, nhưng khi cộng lại, chúng tạo thành sự thay đổi lớn trong phương thức kinh doanh của cả nền kinh tế, giúp rút ngắn từng ngày khoảng cách từ chiếc điện thoại trên bàn làm việc đến đơn hàng ở một thị trường cách xa hàng nghìn cây số.