Áp lực chi phí bủa vây thị trường tiêu dùng
Chỉ một ngày sau khi giá xăng dầu điều chỉnh tăng, thị trường hàng hóa tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh đã bắt đầu cảm nhận rõ rệt những đợt "sóng nhiệt" về giá. Khảo sát tại các khu vực trung tâm Thủ đô, mặt bằng giá các món ăn bình dân đã nhích lên từ 3.000 đến 15.000 đồng. Không dừng lại ở đó, các loại đồ uống tại quán cà phê, trà sữa cũng được điều chỉnh nhẹ, tạo áp lực trực tiếp lên túi tiền của người tiêu dùng, khiến nhiều người không khỏi lo lắng về chi tiêu hằng ngày.
Tại các chợ dân sinh, tâm lý lo ngại về một đợt tăng giá dây chuyền đang hiện hữu rõ nét. Giá bán lẻ thịt lợn tại các chợ truyền thống hiện dao động ở mức khá cao, từ 88.000 đến 200.000 đồng/kg tùy loại. Đặc biệt, những mặt hàng thiết yếu như thịt ba chỉ đã chạm ngưỡng 180.000 đồng/kg, sườn non lên tới 200.000 đồng/kg và thịt xay ở mức 120.000 đồng/kg. Chị Hương Lan, một tiểu thương lâu năm tại chợ đầu mối Long Biên chia sẻ, nhiều loại rau xanh như cải xanh, mùng tơi đã tăng từ 3.000 - 5.000 đồng/kg ngay từ khâu nhập hàng, buộc tiểu thương phải điều chỉnh giá bán ra để duy trì nguồn vốn dù biết rằng việc này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý chi tiêu của khách hàng trong những ngày tới.
Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại thị trường phía Nam. Chị Lê Quý Mai, ngụ phường Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh cho biết, từ tô bún sáng đến ly cà phê hay cân trái cây đều có xu hướng nhích lên từ 5.000 đến 10.000 đồng. Áp lực này không chỉ đè nặng lên người mua mà còn khiến các tiểu thương tại các chợ truyền thống như chợ An Đông gặp khó. Nhiều người bán tại đây thừa nhận chi phí đầu vào từ giá xăng, gas đến vận chuyển đều tăng, nhưng để giữ chân khách quen, họ buộc phải tiết giảm tối đa các khoản chi phí không cần thiết và chấp nhận mức lợi nhuận thấp hơn mức bình thường.
Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hội Lương thực thực phẩm TP. Hồ Chí Minh phân tích, với ngành lương thực thực phẩm, chi phí nhiên liệu và logistics chiếm tỷ trọng rất lớn trong cơ cấu giá thành. Khi giá xăng dầu biến động, biên lợi nhuận vốn đã mỏng của doanh nghiệp sẽ bị "bào mòn" gần như ngay lập tức. Trong bối cảnh sức mua của người dân hiện đang rất nhạy cảm, việc tăng giá bán là một quyết định cực kỳ khó khăn, đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng để không làm đứt gãy chuỗi cung ứng và giữ vững niềm tin của người tiêu dùng.
Giải pháp thực chất và cam kết đồng hành từ các nhà bán lẻ
Trước bối cảnh áp lực bủa vây, các "ông lớn" trong ngành bán lẻ và sản xuất đã nhanh chóng nhập cuộc với những chiến lược bình ổn thực chất, thay vì chỉ dừng lại ở các chương trình mang tính hình thức. Điểm chung của các đơn vị này là sự chủ động trong khâu đàm phán, dự trữ nguồn hàng và tối ưu hóa quy trình vận hành để cắt giảm các chi phí trung gian không cần thiết.
Tại hệ thống Saigon Co.op, ông Nguyễn Ngọc Thắng, Phó Tổng Giám đốc cho biết đơn vị đã làm việc sát sao với các nhà cung cấp để duy trì mức giá hợp lý nhất cho nhóm hàng thiết yếu. Chiến lược trọng tâm là tăng cường nguồn cung nội địa và ưu tiên các vùng nguyên liệu gần nhằm tối ưu hóa chi phí vận chuyển. Từ nay đến cuối tháng 3, hệ thống triển khai chương trình ưu đãi giảm giá đến 50% cho khoảng 1.000 sản phẩm từ gạo, dầu ăn đến hóa phẩm sinh hoạt. Đặc biệt, "Lễ hội rau xanh - Mua nhanh deal hời" với các hình thức mua 1 tặng 1 hoặc đồng giá 9.900 đồng đã giúp giảm đáng kể áp lực cho bữa cơm gia đình Việt.
Tương tự, MM Mega Market Việt Nam cũng đưa ra giải pháp "khóa giá" cho khoảng 300 mặt hàng thiết yếu, đồng thời đẩy mạnh phát triển các sản phẩm nhãn hàng riêng để mang lại lựa chọn chất lượng với giá cạnh tranh. Trong khi đó, hệ thống đại siêu thị GO! và Tops Market lại gây chú ý với chương trình bán hàng không lợi nhuận hỗ trợ nông sản địa phương, tiêu biểu là việc tiêu thụ dưa hấu Gia Lai với giá cực kỳ ưu đãi. Bà Nguyễn Thị Bích Vân, Giám đốc Truyền thông Central Retail Việt Nam khẳng định, những chương trình này không chỉ giúp giải quyết đầu ra cho bà con nông dân mà còn góp phần quan trọng vào việc ổn định mặt bằng giá thị trường.
Để duy trì mức giá ổn định một cách bền vững trong bối cảnh chi phí đầu vào leo thang, các doanh nghiệp đã triển khai những giải pháp kỹ thuật sâu rộng và đồng bộ. Trước hết, việc tối ưu hóa quản trị logistics được xem là ưu tiên hàng đầu thông qua việc tăng tần suất gom hàng, hạn chế tối đa các chuyến xe rỗng và tái cấu trúc hệ thống kho trung chuyển để rút ngắn quãng đường vận chuyển thực tế. Các đơn vị bán lẻ như Farmers Market hay SATRA đã chủ động đàm phán lại các hợp đồng khung với đơn vị vận tải theo hướng dài hạn để tránh tác động tức thời của giá xăng dầu, đồng thời áp dụng nguyên tắc "ba bên cùng gánh" – nơi nhà bán lẻ chấp nhận giảm biên lợi nhuận, nhà cung cấp giãn tiến độ tăng giá và người tiêu dùng được hỗ trợ qua các combo tiết kiệm. Chính việc chủ động kế hoạch dự trữ hàng hóa từ sớm và tăng cường các điểm phân phối trực tiếp đã giúp giảm bớt các khâu trung gian, từ đó triệt tiêu các chi phí phát sinh bất hợp lý trong chuỗi cung ứng.
Bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, các cơ quan quản lý Nhà nước cũng đóng vai trò then chốt trong việc tạo ra môi trường kinh doanh ổn định. Việc điều hành linh hoạt Quỹ bình ổn xăng dầu đã tạo điều kiện cho doanh nghiệp kiểm soát chi phí đầu vào hiệu quả hơn. Tại nhiều địa phương như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Quảng Ninh, Đà Nẵng... các chương trình kết nối cung cầu và hưởng ứng Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam (15/3) đang diễn ra sôi nổi. Lực lượng quản lý thị trường cũng tăng cường kiểm tra, kiểm soát hàng hóa lưu thông để ngăn chặn tình trạng găm hàng, tăng giá bất hợp lý hoặc tuồn hàng kém chất lượng ra thị trường.
Tuy nhiên, về lâu dài, các chuyên gia và đại diện doanh nghiệp cho rằng cần có những giải pháp căn cơ hơn. Bà Lý Kim Chi nhấn mạnh, các doanh nghiệp cần rà soát lại toàn bộ quy trình sản xuất, tiết kiệm nhiên liệu và tính toán phương án chuyển đổi sang năng lượng sạch để tránh phụ thuộc quá lớn vào một nguồn cung duy nhất. Điều này đòi hỏi sự hỗ trợ về vốn, thời gian và cả các cơ chế chính sách từ phía Nhà nước. Với sự đồng lòng của ngành công thương, các hệ thống bán lẻ và sự thấu hiểu của người tiêu dùng, thị trường kỳ vọng sẽ giữ vững được sự ổn định, tạo đà cho việc kích cầu tiêu dùng và phát triển kinh tế bền vững trong giai đoạn tới.
