Sản vật bưởi đỏ tiến vua rực sắc mang lại nguồn thu lớn
Dọc các thôn Luận Văn và Xuân Tân, thuộc xã Lam Sơn, tỉnh Thanh Hóa, những ngày cuối năm, không khí chăm sóc bưởi đỏ trở nên tất bật hơn bao giờ hết. Từng quả bưởi được người dân bọc nilon cẩn thận và treo lơ lửng trên cành, chờ ngày xuống vườn phục vụ thị trường Tết Nguyên đán 2026. Loại bưởi từng là sản vật tiến vua triều Lê nay đã trở thành “của để dành” quý giá, giúp nhiều hộ nông dân địa phương có một cái Tết đầy đủ và sung túc.
Điểm khác biệt lớn nhất khiến bưởi đỏ Luận Văn nổi bật so với các giống bưởi vỏ xanh hay vàng nhạt chính là hình thức rực rỡ bên ngoài. Khi vào độ chín, lớp vỏ bưởi chuyển sang màu đỏ rực, ánh lên sắc son trầm ấm, trông như được phủ một lớp màu Tết đặc trưng. Không chỉ dừng lại ở vẻ ngoài, phần tép bên trong cũng mang sắc đỏ hồng tự nhiên, với những múi mọng nước, vị ngọt thanh và hương thơm dịu nhẹ đặc trưng. Chính sự hội tụ đủ cả ba yếu tố sắc, hương và vị đã khiến loại quả này từ xa xưa luôn được chọn làm lễ vật quan trọng trong các dịp lễ trọng của hoàng cung.
Hiện nay, giá bán bưởi đỏ Luận Văn trên thị trường khá cao, phổ biến từ 100.000 đến 200.000 đồng mỗi quả. Đối với những cặp bưởi được tuyển chọn kỹ lưỡng, có hình thức đẹp và đồng đều, giá bán có thời điểm lên tới 500.000 đồng một cặp, nhưng vẫn luôn trong tình trạng khan hiếm hàng. Ông Lê Huy Cần, một trong những người tiên phong khôi phục giống bưởi quý này, chia sẻ rằng toàn bộ vườn của gia đình ông đã được đặt mua từ rất sớm.
Gắn bó với cây bưởi từ năm 2011, ông Cần sở hữu vườn bưởi chỉ hơn chục gốc nhưng năm nào cũng rơi vào tình trạng cháy hàng ngay từ tháng 10 hoặc tháng 11 âm lịch. Riêng vụ Tết năm nay, chỉ với 12 gốc bưởi, gia đình ông đã thu về khoảng 40 triệu đồng. Ông Cần cho biết, đến tháng Chạp, hầu như các hộ trong làng không còn bưởi để bán lẻ cho khách vãng lai. Các đơn hàng từ Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam thường được đặt từ sớm để làm quà biếu cao cấp.
Sự ưa chuộng này đến từ khả năng giữ hương thơm và màu sắc bền bỉ của bưởi Luận Văn, khi quả có thể bày trên bàn thờ cả tháng mà không hề bị hỏng. Tại thôn Xuân Tân, hộ ông Đỗ Văn Thơ là một trong những gia đình trồng nhiều bưởi đỏ nhất xã, với quy mô hơn 500 gốc. Trong dịp Tết này, ông đưa ra thị trường sản lượng ước tính khoảng 5.000 quả. Nhờ thời tiết thuận lợi, chất lượng bưởi năm nay đẹp đều, và thương lái đã nhanh chóng đặt mua cả vườn từ đầu tháng 11 âm lịch.
Với mức giá bán sỉ bình quân khoảng 60.000 đồng mỗi quả, tổng doanh thu vụ Tết của gia đình ông Thơ đạt khoảng 300 triệu đồng; sau khi trừ đi các chi phí đầu tư, lợi nhuận ròng thu về đạt tới 250 triệu đồng. Đây là con số ấn tượng, khẳng định vị thế của cây bưởi đỏ trong cơ cấu kinh tế của địa phương. Tuy nhiên, để đạt được kết quả đó, người nông dân cũng phải đối mặt với không ít thăng trầm, khi giống bưởi quý từng có giai đoạn đứng trước nguy cơ mai một hoàn toàn. Việc bảo tồn và phát triển giá trị kinh tế của bưởi đỏ đòi hỏi sự kiên trì và đầu tư bài bản từ phía người dân địa phương.
Kỹ thuật canh tác hiện đại giúp nâng tầm thương hiệu bưởi quý
Để đảm bảo bưởi đỏ Luận Văn giữ vững danh tiếng sản vật tiến vua và đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của thị trường, người nông dân xã Lam Sơn đã áp dụng nhiều quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt. Theo kinh nghiệm của ông Lê Huy Cần, cây bưởi thường được nhân giống bằng phương pháp ghép hoặc chiết cành; sau khoảng 4 năm chăm sóc, cây bắt đầu cho thu hoạch. Mỗi năm, cây chỉ cho một vụ duy nhất vào dịp cuối năm, với năng suất trung bình từ 40 đến 50 quả trên một cây.
Trọng lượng mỗi quả dao động từ 1 đến 1,5 kg, đạt chuẩn đẹp nhất. Quá trình biến đổi màu sắc của bưởi diễn ra kỳ diệu: khi còn non, quả có màu xanh, nhưng đến khoảng giữa tháng 10 âm lịch, sẽ bắt đầu chuyển sang màu đỏ từ trong ra ngoài. Việc nắm bắt chính xác thời điểm chín và điều tiết dinh dưỡng là yếu tố sống còn để quả bưởi đạt sắc đỏ son như ý. Trong bối cảnh thời tiết năm nay có mưa nhiều gây ảnh hưởng đến năng suất, bà con nông dân đã chủ động triển khai các biện pháp ứng phó hiệu quả.
Ông Đỗ Văn Thơ hiện cũng đang chăm sóc gần 400 gốc bưởi trong thời kỳ gần thu hoạch, với sản lượng dự kiến 6.000 quả. Ông cho biết, để có những quả bưởi chất lượng cao và mẫu mã bắt mắt, gia đình luôn chú trọng áp dụng các tiến bộ kỹ thuật mới nhất vào canh tác. Các công đoạn từ bón phân hữu cơ, tỉa cành tạo tán, cho đến bao quả bằng túi chuyên dụng đều được thực hiện tỉ mỉ, nhằm hạn chế tối đa sự tấn công của sâu bệnh và giữ cho lớp vỏ không bị trầy xước.
Nhiều hộ dân tại xã Lam Sơn còn mạnh dạn ứng dụng công nghệ sinh học và các loại chế phẩm hữu cơ, nhằm tạo ra dòng sản phẩm bưởi an toàn, đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh hiện nay. Việc sản xuất bưởi theo tiêu chuẩn sạch không chỉ giúp nâng cao giá trị quả bưởi mà còn bảo vệ môi trường sinh thái của vùng quê Lam Sơn. Sự cần cù và sáng tạo của người nông dân đã góp phần đưa bưởi Luận Văn trở thành nguồn cung dồi dào và chất lượng cho thị trường Tết Nguyên đán 2026 sắp tới.
Đứng trước những thành công hiện tại, chính quyền địa phương cũng đã có những bước đi chiến lược để bảo tồn nguồn gen quý và phát triển kinh tế bền vững. Đại diện Ủy ban nhân dân xã Lam Sơn thông tin, toàn xã hiện có gần 60 ha diện tích trồng bưởi đỏ, tạo ra công ăn việc làm với thu nhập ổn định cho hàng trăm lao động. Nhằm mục tiêu mở rộng quy mô, tỉnh Thanh Hóa đã phê duyệt đề án cải tạo và phát triển giống bưởi Luận Văn với tầm nhìn dài hạn rõ ràng.
Theo định hướng đến năm 2040, diện tích trồng bưởi đỏ tại Lam Sơn dự kiến sẽ mở rộng lên khoảng 150 ha. Kế hoạch này không chỉ đơn thuần tăng diện tích canh tác mà còn gắn liền với phát triển du lịch sinh thái, xây dựng hệ thống chế biến sâu và hoàn thiện mạng lưới logistics để đưa sản phẩm đi xa hơn. Sự kết hợp giữa gìn giữ giá trị truyền thống và ứng dụng tư duy kinh tế hiện đại đang giúp thương hiệu bưởi đỏ Luận Văn khẳng định vị thế đặc sản thiên nhiên hàng đầu.
